Ogólne informacje

O chorobie ….

DIAGNOSTYKA WCZESNYCH ZABURZEŃ PAMIĘCI

Zdolności pamięciowe człowieka zmieniają się w ciągu życia - ich szczyt przypada na około 20 rok życia. Później następuje stabilizacja i wreszcie spadek - początkowo powolny, a po 40 roku życia bardziej wyraźny. Istotne osłabienie pamięci stwierdza się po 60 roku życia.

W wiedzy potocznej istnieje przekonanie, że starzeniu się towarzyszy stopniowy spadek zdolności pamięciowych. Nie wszystkie mity na temat „zapominalskich staruszków” są słuszne, ale osłabienie pamięci w późnym wieku nie jest mitem. Osłabienie pamięci jest skutkiem zmian w mózgu, którego praca pogarsza się na starość, podobnie jak to się dzieje z pracą serca, wątroby i innych organów.

Niemniej jednak należy mieć świadomość, że:

  • pogorszenie dotyczy tylko niektórych aspektów pamięci, podczas gdy inne nie obniżają się,
  • zmiany są raczej łagodne i chociaż mogą irytować i przeszkadzać, to nie w takim stopniu, żeby starszy człowiek nie radził sobie ze zwykłymi problemami życia codziennego,
  • ubytki w sprawności pamięci można kompensować ogólną wiedzą i doświadczeniem w wykonywaniu zadań poznawczych,
  • nawet w późnym wieku można skutecznie ćwiczyć i usprawniać pamięć.

Ludzie starsi i ich otoczenie bywają przewrażliwieni na punkcie kłopotów z pamięcią, obawiając się, że zwiastują one chorobę Alzheimera. Trzeba wyraźnie powiedzieć, że nie ma powodów do szczególnego niepokoju, jeśli ktoś zapomniał, gdzie zostawił okulary, o której godzinie ma wizytę u lekarza, jak nazywa się dawny znajomy. Takie problemy zdarzają się ludziom starszym częściej niż młodym, ale nie są objawem choroby. Jeśli jednak bardzo się nasilają, obejmują wiele różnych sytuacji i poważnie utrudniają życie, to rzeczywiście mogą oznaczać początek choroby.

ZMIANY ZGODNE Z WIEKIEM

Naturalnym skutkiem fizjologicznego starzenia się mózgu jest pogorszenie w zakresie następujących umiejętności:

  • wykonywania niektórych zadań dotyczących pamięci operacyjnej (podstawową jej funkcją jest przechowywanie informacji na użytek teraźniejszości, np. zapamiętuję numer telefonu po to, by go za chwilę wykręcić - a więc osoba starsza ma prawo mieć
  • z tym problemy),
  • pamięci deklaratywnej (świadoma pamięć faktów i zdarzeń - a więc osoba starsza może mieć kłopot z przypomnieniem sobie jakiś wydarzeń z przeszłości),
  • pamięci prospektywnej (pamięć tego, że coś mam zrobić w przyszłości, np. za 3 dni iść na wizytę do lekarza, zapłacić rachunki itp. - o tym też może się zdarzyć zapomnieć osobie starszej),
  • tempa przetwarzania informacji - a więc generalnie wolniejsze tempo myślenia, kojarzenia faktów.

NIEPOKOJĄCE SYGNAŁY

Nie powinny się natomiast pogarszać następujące funkcje:

  • pamięć sensoryczna (ultrakrótka pamięć informacji zmysłowych, np. przez kilka sekund pamiętam, że mijałam na ulicy panią z psem),
  • pamięć proceduralna (pamięć działań i umiejętności, np. jak jeździ się na rowerze),
  • zakres pamięci bezpośredniej,
  • uczenie się utajone (nabywanie umiejętności wykonywania złożonych działań bez świadomości reguł leżących u ich podstaw, np. przyswajanie języka ojczystego),
  • torowanie powtórzeniowe i semantyczne, które jest przejawem pamięci nieświadomej (torowanie - wpływ wcześniejszego kontaktu z bodźcem na późniejsze procesy przetwarzania tego samego bodźca - torowanie percepcyjne, lub innego powiązanego z nim semantycznie), czyli łatwiej zapamiętuję coś, z czym się już wcześniej zetknęłam,
  • rozpoznawanie informacji z pamięci epizodycznej (pamięć zdarzeń, np. pamiętam, że miesiąc temu byłam na urodzinach wnuczki), wiedza ogólna i słownik.

JEŚLI FUNKCJONOWANIE STARSZEJ OSOBY
W ZAKRESIE WYMIENIONYCH POWYŻEJ FUNKCJI
POGORSZYŁO SIĘ,
MOŻE TO BYĆ ZWIASTUNEM PROCESU OTĘPIENNEGO.
W TAKIM PRZYPADKU WARTO WYBRAĆ SIĘ DO SPECJALISTY.